Sẽ không có gì bất ngờ nếu Becamex TP.HCM xuống hạng. Dù đó chắc chắn là một thông tin gây sốc với người yêu bóng đá nội vì gần 10 năm nay, đây là đội bóng duy nhất tạo được thế cân bằng cho bóng đá phía Nam trước làn sóng thống trị của các CLB phía Bắc. Nhưng câu chuyện của Becamex không nằm ở yếu tố thực lực, và họ cũng không phải là đội duy nhất lâm vào tình trạng không lối thoát này.
Hãy nhìn vào danh sách các đội bóng có thể xuống hạng mùa này, chúng ta thấy có HAGL, SLNA, Becamex, Đà Nẵng. Điểm chung của họ đều là những cựu vô địch. Một điểm chung khác: họ là nhóm các CLB đã làm nên thập niên đầu tiên hoàng kim V-League, giai đoạn 2003-2013.
Nếu năm nay Becamex xuống hạng, thì tròn 10 năm kể từ lần vô địch gần nhất của họ (2015). Một cú ngã cực gắt. Tuy nhiên, nếu hỏi rằng trong 10 năm qua, kể từ sau chức vô địch, đâu là thời điểm thăng hoa khác của đội bóng đất Thủ, thì sẽ không ai trả lời được. Đó chính là vấn đề.
Đây là chuyện đã xảy ra với Đồng Tâm Long An, đội từng vô địch 2 mùa 2004, 2005. Chỉ khoảng 10 năm sau lần vô địch cuối, họ cũng xuống hạng và không bao giờ có thể trở lại được nữa. Tương tự là trường hợp của SHB Đà Nẵng, sau lần vô địch cuối năm 2012, hành trình của họ chỉ là "đi xuống", giờ chỉ còn là một tập thể chỉ biết tìm cách trụ hạng. Quảng Nam còn tệ hơn, chưa đến 10 năm đã biến mất luôn.
Dù vẫn còn tồn tại, nhưng hoàn cảnh của HAGL hay SLNA có khác gì đâu?! Với HAGL, họ chỉ có 2 khoảnh khắc ghi nhận "tỏa sáng" trở lại, đó là các năm 2013 (hạng 3) và 2021 (giải bị hủy vì Covid). Phần thời gian còn lại chỉ là kéo dài những hồi ức ngày cũ, kể cả thời điểm mà lứa Công Phượng, Tuấn Anh… thăng hoa. Còn SLNA thì ngấp nghé bờ vực xuống hạng suốt thập niên rồi.

Dù là đội bóng giàu thành tích thứ nhì trong lịch sử V-League nhưng Becamex TP.HCM lại đang đối mặt với nguy cơ xuống hạng. Ảnh: Hoàng Linh
Nói cách khác, gần như các cựu vô địch V-League không còn khả năng trở lại với đỉnh cao chỉ sau 10 năm kể từ lần cuối đăng quang. Ngoại lệ duy nhất chính là Becamex, khi họ có 4 chức vô địch chia thành 2 giai đoạn khác nhau kéo dài từ 2006 đến 2015. Tuy nhiên, hiện tại họ cũng không thể thoát khỏi quy luật ấy.
Một hai trường hợp thì không nói, nhưng 6-7 cựu vô địch có chung một hành trình "tự sát" thì lại là câu chuyện khác, cần được những nhà quản lý bóng đá Việt Nam nhìn nhận một cách thấu đáo hơn bởi nó có liên quan đến mô hình vận hành bóng đá chuyên nghiệp của chúng ta.
Thật khó tin khi chỉ từ khi V-League ra đời năm 2002 đến nay, trải qua 25 mùa giải nhưng có dến 10 nhà vô địch khác nhau. Lạc quan thì bảo đó là V-League giàu tính cạnh tranh, nhưng ở góc độ vĩ mô, thì phải chăng đó là dấu hiệu của sự thất thường, thiếu bền vững.
Như đã nói ở trên, chỉ trong một thời gian chưa đầy một thập niên, là các nhà vô địch đã không còn là chính mình. Quan trọng hơn, họ không có dấu hiệu trở lại, cứ như thể việc họ còn tồn tại ở V-League hiện tại chỉ là "sống mòn".
Chức vô địch V-League vì thế, giống như một cuộc trao đổi. Cứ hết đội này thì đến đội kia, hoàn thành xong mục tiêu thì mọi thứ trở nên vô vị. Không di sản, không danh tiếng, và thậm chí có thể không còn cả truyền thống.
Cho đến nay, chỉ có Hà Nội FC là ngoại lệ duy nhất dù chính họ đang đứng trước "cột mốc" lịch sử là lần đầu tiên rơi ra khỏi tốp 3 kể từ năm 2009. Tuy nhiên, dù 5 năm rồi chưa trở lại ngôi vương, ít nhất thì chúng ta vẫn thấy nỗ lực làm mới mình của đội bóng 6 lần vô địch V-League này.
Câu hỏi đặt ra: Tại sao các cựu vô địch khác lại không thể làm được như vậy? Vì họ không thể hay vì họ không còn động lực để làm mới bản thân? Trả lời được câu hỏi này thì mới nghĩ đến chuyện đưa V-League vươn tầm. Bằng không, rồi thì sẽ còn thêm các cuộc hành trình lao dốc khác…