Mùa hè bất ngờ của bóng đá châu Âu và châu Mỹ: Nhiều chức vô địch đầu tiên trong 100 năm, nhiều "ngựa ô" từ các thành phố nhỏ hơn.

Biên tập/Hàn Băng Các tổ chức khí tượng thế giới và nhiều cơ quan khác cảnh báo: Năm 2026 có thể trở thành năm nóng nhất trong lịch sử ghi nhận khí tượng. Nhưng trong lĩnh vực bóng đá, mùa giải vừa kết thúc chứng kiến làn gió "bất ngờ" từ các đội bóng nhỏ thổi từ châu Âu đến Nam Mỹ, từ những đội như Thun, Torreense, Belgrano lật đổ các ông lớn giành chức vô địch đầu tiên trong lịch sử 100 năm; đến những "ngựa ô" từ các thị trấn nhỏ ở năm giải đấu hàng đầu, Como vượt qua Milan và Juventus để giành vé dự Champions League; đội bóng mới lên Bundesliga Elversberg với dân số thị trấn chỉ 13.000 người; đội bóng Le Mans do thủ môn Courtois của Real Madrid đầu tư, đều là những đại diện của bất ngờ.

Bayern Munich giành cú ăn ba tại Đức rực rỡ, nhưng mùa giải này tại Đức còn có một đội bóng nhỏ thu hút sự chú ý không kém Bayern, đó là Elversberg thành lập năm 1907. Không chỉ lần đầu thăng hạng Bundesliga sau 119 năm lịch sử, họ còn là đội bóng thứ 59 tham dự Bundesliga, và là "câu lạc bộ nhỏ nhất" trong lịch sử Bundesliga và thậm chí năm giải đấu hàng đầu châu Âu – thị trấn của họ chỉ có 13.000 dân, thấp hơn nhiều so với kỷ lục trước đó là Hoffenheim. 18 năm trước, Hoffenheim lần đầu thăng hạng Bundesliga với thị trấn Sinsheim có 36.000 dân, đúng nghĩa "làng Hoffenheim".

Dân số thị trấn của Elversberg chỉ bằng 1/3 Sinsheim, không chỉ phá kỷ lục Bundesliga mà còn "đánh bại" đội bóng nhỏ Sochaux của Ligue 1, thiết lập kỷ lục mới về dân số thị trấn nhỏ nhất trong năm giải đấu hàng đầu. 5 năm trước, Elversberg chỉ là đội bóng hạng 4 khu vực. Đây là lần thăng hạng thứ ba của họ trong 5 mùa giải. Để đáp ứng yêu cầu của Bundesliga, mùa hè này câu lạc bộ đã mở rộng sức chứa sân nhà từ 10.000 lên 15.000 chỗ, đủ để chứa toàn bộ dân số của thị trấn.

Mùa giải này, hai câu lạc bộ "ngựa ô" ở năm giải đấu hàng đầu: Bournemouth vượt qua Chelsea và Tottenham để giành vị trí thứ 6 Premier League, thành phố của họ có dân số dưới 200.000; Como đứng thứ 4 Serie A, vượt qua Milan và Juventus để giành suất dự Champions League mùa tới, dân số thành phố dưới 90.000; Villarreal thắng đậm Atletico Madrid ở vòng cuối La Liga để giành vị trí thứ 3, dân số thành phố chỉ 54.000.

Còn tại giải VĐQG Thụy Sĩ, Thun vượt qua ba ông lớn Basel, Young Boys Bern và Grasshopper Zurich, lần đầu tiên trong 128 năm lịch sử giành chức vô địch giải đấu hàng đầu, dân số thành phố của họ chỉ 44.000!

Ngoài ra, các giải đấu chính thống khác ở châu Âu cũng có nhiều bất ngờ. Bất ngờ lớn nhất là đội bóng hạng dưới Torreense đánh bại Sporting Lisbon trong trận chung kết Cúp Bồ Đào Nha, giành chức vô địch quốc gia cao nhất lần đầu tiên trong 109 năm lịch sử. Đây cũng là lần đầu tiên trong 92 năm lịch sử Cúp Bồ Đào Nha kể từ khi giải chuyên nghiệp Bồ Đào Nha ra đời vào mùa 1934/35, một đội bóng hạng dưới giành cúp. Torreense nằm ở vùng ngoại ô phía tây Lisbon, dân số thành phố chỉ 80.000. Trong bảy giải đấu chính thống gồm năm giải hàng đầu châu Âu cộng với giải Bồ Đào Nha và Hà Lan, lần gần nhất một đội hạng dưới vô địch cúp là Guingamp (Ligue 2) ở mùa 2008/09.

Sau khi vô địch, Torreense sẽ tham dự Europa League mùa tới với tư cách đội bóng hạng hai. Lần gần nhất một đội hạng dưới của bảy giải đấu chính thống châu Âu tham dự cúp châu Âu là Go Ahead Eagles (hạng hai Hà Lan) tại Europa League 2015/16 – họ được tham dự nhờ giành giải Fair Play của UEFA mùa 2014/15, tiếc rằng mùa đó họ xuống hạng khỏi Eredivisie và bị loại ở vòng loại Europa League.

Tại Nam Mỹ, bất ngờ lớn nhất mùa giải này là Belgrano de Córdoba, nằm ở nội địa Argentina, hai lần lội ngược dòng trước River Plate để giành chức vô địch giải đấu hàng đầu đầu tiên trong 121 năm lịch sử. Hai đội có mối thù lâu đời: năm 2011, River Plate xuống hạng lần đầu tiên trong lịch sử cũng nhờ Belgrano. HLV khi đó dẫn dắt Belgrano là Zielinski, nay vẫn là HLV của đội, còn thủ môn Olave từng cản phá quả phạt đền khiến River xuống hạng hiện là huấn luyện viên thủ môn của Belgrano.

Nguồn lực bóng đá Argentina phân bố rất không đồng đều. Trong 135 năm đầu, các chức vô địch giải đấu tập trung ở ba đại đô thị: Buenos Aires, La Plata và Rosario. Năm ngoái, giải A Argentina khôi phục thể thức vòng tròn một lượt, 30 đội chia làm hai bảng, mỗi bảng 8 đội đầu vào vòng loại trực tiếp một trận để xác định nhà vô địch, tạo điều kiện cho các đội nhỏ gây bất ngờ. Năm ngoái, đội bóng thủ đô Platense vô địch lần đầu sau 120 năm. Năm nay, trận chung kết diễn ra tại Córdoba, Belgrano tận dụng lợi thế sân nhà để thực hiện giấc mơ.

Ở vòng bảng, Belgrano xếp thứ năm bảng đấu. Bước vào vòng loại trực tiếp, họ gặp nhiều may mắn. Đầu tiên, họ chấm dứt chuỗi 20 năm không thắng trước đối thủ truyền kiếp Talleres de Córdoba, khiến HLV đối phương Tevez bị sa thải. Ở bán kết, thủ môn dự bị Fernandez xuất sắc cản phá, đánh bại Argentinos Juniors trên chấm luân lưu để vào chung kết. Hội tụ đầy đủ thiên thời, địa lợi, nhân hòa, Argentina cuối cùng đã có thành phố thứ tư sở hữu chức vô địch giải đấu.