Xây dựng sân vận động lớn nhất thế giới mới, dự án siêu khủng có giúp bóng đá Việt Nam “nâng tầm” không?

Bài viết / Hàn Băng Sân vận động có sức chứa lớn nhất thế giới hiện ở đâu? Hiện tại là ở Ấn Độ, nhưng đến năm 2028, câu trả lời có thể sẽ là Việt Nam — tuần này, các phương tiện truyền thông thể thao chính thống châu Âu và Mỹ đồng loạt đưa tin, Việt Nam đang xây dựng sân vận động lớn nhất thế giới “Trống Đồng” ở phía nam Hà Nội — sức chứa thiết kế 135.000 chỗ, vượt qua sân vận động Rungra (Bình Nhưỡng, Triều Tiên, 113.000 chỗ), sân vận động Hassan II (Casablanca, Morocco, 115.000 chỗ) và sân vận động Modi (Ahmedabad, Ấn Độ, 132.000 chỗ).

Những năm gần đây, bóng đá Việt Nam phát triển mạnh mẽ, nhưng hiện tại chỉ có sân vận động Mỹ Đình ở Hà Nội (40.000 chỗ) đạt chuẩn FIFA. Với dân số 100 triệu người, chiến lược thể thao quốc gia của Việt Nam đặt mục tiêu trong tương lai là đăng cai các giải lớn như ASIAD, Olympic, Cúp châu Á, World Cup, do đó việc xây dựng cơ sở thể thao đa năng hiện đại và quy mô lớn cho bóng đá là điều cấp thiết, và sở hữu sân vận động có sức chứa lớn nhất thế giới thể hiện rõ tham vọng của thể thao Việt Nam.

Sân vận động Trống Đồng, khởi công cuối năm ngoái, lấy cảm hứng từ hình dáng trống đồng Đông Sơn truyền thống, sở hữu mái che khổng lồ có thể thu vào, toàn bộ sân được trang bị hệ thống điều hòa không khí và công nghệ trí tuệ nhân tạo, tất cả đều hướng tới tiêu chuẩn tiên tiến nhất thế giới. Sức chứa 135.000 người không chỉ giúp ưu thế khi đăng cai các sự kiện bóng đá lớn, thể thao và giải trí, mà còn trở thành biểu tượng thể thao tầm cỡ thế giới mới của châu Á, nâng cao đáng kể uy tín quốc tế của Việt Nam.

Ngoài sân vận động Trống Đồng, Việt Nam còn có hai sân vận động đang xây dựng, một là sân vận động Quỹ Phát triển Bóng đá Việt Nam (PVF) ở phía Bắc khởi công tháng 10 năm ngoái (sức chứa 60.000 chỗ), sân còn lại là sân vận động Lạch Tray ở TP. Hồ Chí Minh khởi công tháng 1 năm nay (75.000 chỗ), đây cũng là Trung tâm Thể thao Quốc gia Việt Nam với tổng vốn đầu tư 5 tỷ USD, trong khi khu thể thao Olympic nơi sân Trống Đồng tọa lạc có tổng vốn lên tới 35 tỷ USD, do tập đoàn Vingroup của tỷ phú Phạm Nhật Vượng đầu tư xây dựng. Tuy nhiên, GDP cả nước Việt Nam chỉ ở mức khoảng 500 tỷ USD, việc đầu tư mạnh mẽ vào các cơ sở thể thao lớn như vậy là thách thức rất lớn về tài chính, kỹ thuật và thi công.

Sân vận động Lạch Tray

Sân vận động PVF

Hơn nữa, dù sân vận động hoàn thành đúng tiến độ, tỷ lệ lấp đầy và sử dụng cũng là vấn đề lớn. Liên tiếp xây dựng ba sân vận động khổng lồ với tổng sức chứa 270.000 chỗ, đội tuyển quốc gia Việt Nam chỉ thu hút được hơn 40.000 khán giả trong các trận đấu quan trọng. Giải V-League chỉ có trung bình khoảng 5.000 khán giả mỗi trận, mùa này cao nhất chỉ đạt 14.000 người. Ba sân vận động lớn dù có câu lạc bộ bóng đá cư trú cũng sẽ phải đối mặt với áp lực lớn về doanh thu ngày thi đấu và vận hành hàng ngày.

Nhìn ra thế giới, không thiếu các ví dụ về “siêu sân vận động” xây dựng quá lớn nhưng không hợp lý. Sân vận động San Nicola được xây dựng cho World Cup 1990 có sức chứa 60.000 chỗ, nằm ở thành phố Bari, thành phố lớn thứ 9 của Ý, nhưng trong 20 năm gần đây Bari chỉ có 2 mùa thi đấu ở Serie A, với sức chứa trung bình chỉ 10.000 khán giả, chi phí bảo trì trở thành gánh nặng lớn cho ngân sách thành phố; sân vận động Mané Garrincha ở thủ đô Brasilia, Brazil, được xây dựng cho World Cup 2014, nhưng không có câu lạc bộ Brazil thường trú, đa số các ngày thi đấu có tỷ lệ lấp đầy dưới 1%, trong thời gian World Cup 2014 và Olympic 2016 sân thậm chí được dùng làm bãi đỗ xe buýt, chi phí bảo trì hiện lên tới 10-15 triệu USD mỗi năm.

Sân vận động Montreal

Sân vận động lớn thất bại nhất lịch sử là sân vận động Olympic Montreal xây dựng cho Thế vận hội 1976. Chi phí ban đầu là 134 triệu CAD, nhưng khi chưa hoàn thành đã phải đưa vào sử dụng với chi phí lên tới 1,1 tỷ CAD. Mãi đến năm 2006, sau 30 năm, khoản nợ dự án mới được thanh toán hết. Khi đó chi phí bảo trì sân đã lên tới 1,66 tỷ CAD (tương đương 4 tỷ USD hiện nay). Kể từ năm 2004, sân không còn đội thể thao thường trú làm sân nhà, mái che có thể thu vào hoàn thành muộn hơn sân vận động hơn một thập kỷ. Vấn đề thiết kế khiến tốc độ gió vượt quá 40 km/h, mái che không thể hoạt động bình thường, chỉ mở đóng được tổng cộng 88 lần, nghĩa là mỗi lần sử dụng tốn đến 45 triệu USD chi phí.

Đối với Việt Nam, quốc gia đầy tham vọng trở thành cường quốc bóng đá và thể thao, việc khởi động dự án siêu khủng với sân vận động có sức chứa lớn nhất thế giới có thể bị đánh giá là bước đi hơi quá lớn so với khả năng hiện tại.