Làm thế nào để tận dụng hiệu quả nguồn lực bóng đá Tây Ban Nha? Những kinh nghiệm này rất đáng để Liên đoàn Bóng đá Trung Quốc học hỏi!

Bài viết/ Hàn Băng Ngày 5 tháng 2, Liên minh La Liga và Liên đoàn Bóng đá Tây Ban Nha đã ký thỏa thuận hợp tác chiến lược với Liên đoàn Bóng đá Trung Quốc, thỏa thuận có thời hạn ba năm, tập trung vào ba mảng chính: thiết kế chương trình đào tạo và phát triển cho cầu thủ trẻ Trung Quốc tại Tây Ban Nha (bao gồm thử việc ngắn hạn hoặc dài hạn tại học viện đào tạo trẻ các câu lạc bộ Tây Ban Nha); cung cấp cơ hội đào tạo và nâng cao năng lực cho huấn luyện viên Trung Quốc trong hệ thống các câu lạc bộ La Liga; đồng thời thúc đẩy trao đổi kiến thức về cơ chế nhận diện và tuyển chọn nhân tài. Thỏa thuận này sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho các câu lạc bộ Tây Ban Nha tham gia các dự án đào tạo và hoạt động bóng đá do phía Trung Quốc tổ chức, thúc đẩy hợp tác và phát triển giữa các học viện đào tạo trẻ hai nước trong tổ chức giải đấu, sắp xếp các trận đấu giao hữu và các chương trình trao đổi.

Hợp tác bóng đá giữa Trung Quốc và Tây Ban Nha đã có từ lâu, nhưng thỏa thuận hợp tác lần này về cả tầm chiến lược lẫn phạm vi hợp tác đều chưa từng có tiền lệ. Liên đoàn Bóng đá Tây Ban Nha và Liên minh La Liga trước đây cũng đã có các hợp tác tương tự với một số quốc gia châu Á khác, những ví dụ hợp tác này có thể được tham khảo để giúp Liên đoàn Bóng đá Trung Quốc tìm ra mô hình phù hợp với bóng đá nước mình.

Hợp tác chiến lược giữa Liên minh La Liga và Liên đoàn Bóng đá Saudi Arabia bắt đầu từ tháng 10 năm 2017. Năm 2019, Liên đoàn Bóng đá Saudi Arabia khởi động dự án "Chim Ưng Tương Lai" dành cho các cầu thủ trẻ dưới 16 tuổi, do cựu danh thủ Real Madrid Salgado phụ trách. Dự án "Chim Ưng Tương Lai" được tổ chức đào tạo lâu dài tại thị trấn Salou, phía nam bờ biển Barcelona, Tây Ban Nha. Các huấn luyện viên, chuyên gia phân tích và đội ngũ hậu cần xuất sắc từ Tây Ban Nha, Ý, Croatia và nhiều quốc gia khác trên thế giới hỗ trợ dự án này.

Dự án "Chim Ưng Tương Lai" có chu kỳ đào tạo kéo dài hai mùa giải, dành cho các cầu thủ từ 14 đến 16 tuổi tập luyện lâu dài, thi đấu giao hữu với các đội trẻ mạnh hơn của Tây Ban Nha và châu Âu. Tại đây còn cung cấp nền giáo dục chất lượng cao, học tiếng Tây Ban Nha, tiếng Anh và các môn học khác, tạo nền tảng cho việc ra nước ngoài chinh phục châu Âu. Đến cuối năm 2025, đã có hơn 270 cầu thủ Saudi Arabia tốt nghiệp từ dự án này.

Liên đoàn Bóng đá Saudi Arabia và Liên đoàn Bóng đá Tây Ban Nha sáng lập Cúp Quốc tế Abtale, đảm bảo các cầu thủ dự án "Chim Ưng Tương Lai" có đủ các giải đấu cấp cao để thi đấu. Giải đấu này được xem như Champions League U16, với sự tham gia của các học viện đào tạo trẻ hàng đầu như Real Madrid, Barcelona, Juventus, Inter Milan, Sporting Lisbon và Porto. Giải diễn ra suốt mùa giải, các đội được chia thành 4 bảng, mỗi bảng 6 đội thi đấu lượt đi và lượt về, sau đó là vòng loại trực tiếp. Đội U16 Saudi Arabia từng loại Roma để vào bán kết năm 2024. Liên đoàn Saudi Arabia còn tổ chức Cúp Liên đoàn U16, tạo điều kiện cho đội tuyển U16 quốc gia thường xuyên đá giao hữu với các đội U16 hàng đầu thế giới. Mỗi tuần đều có các trận đấu chất lượng cao, mang lại cơ hội rèn luyện quý giá cho các cầu thủ trẻ Saudi Arabia.

Dự án "Chim Ưng Tương Lai" cung cấp nhiều cơ hội cho cầu thủ Saudi Arabia ra nước ngoài thi đấu, như trường hợp Jaber, người gia nhập câu lạc bộ FK Sarajevo - nhà vô địch giải Bosnia khi mới 20 tuổi, xuất thân từ dự án này. Dự án đã hoạt động 6 năm, mục tiêu đến năm 2034 là 80%-90% cầu thủ đội tuyển quốc gia Saudi Arabia sẽ thi đấu tại châu Âu. Thành quả rõ rệt nhất hiện nay là đội Saudi Arabia giành ngôi á quân tại Giải U17 châu Á 2025, lần đầu tiên sau 37 năm kể từ năm 1988 mới lại vào được chung kết giải đấu này.

Đối với Liên đoàn Bóng đá Trung Quốc, dựa vào quan hệ hợp tác với Liên đoàn Bóng đá Tây Ban Nha và Liên minh La Liga, việc thiết lập các trung tâm tập huấn trẻ ở Tây Ban Nha như Saudi Arabia, thường xuyên tổ chức các trận giao hữu với các đội trẻ của Tây Ban Nha và châu Âu sẽ rất có lợi cho sự phát triển cá nhân của cầu thủ trẻ Trung Quốc, tạo nền tảng về kỹ thuật, chiến thuật và văn hóa ngôn ngữ cho việc ra nước ngoài thi đấu tương lai.

Tại Tây Ban Nha, có rất nhiều trung tâm tập huấn trưởng thành như Salou, học viện SIA ở Valencia đã thiết lập quan hệ hợp tác lâu dài và ổn định với Liên đoàn Bóng đá Hàn Quốc, đào tạo ra những ngôi sao quốc tế như Lee Kang-in. Các trung tâm tập huấn mùa hè ở Marbella, Alicante... đều có trang thiết bị đầy đủ và đội ngũ huấn luyện viên phong phú. Các quốc gia châu Á như Qatar, Kuwait, UAE, Malaysia có các dự án đào tạo trẻ tại Tây Ban Nha; Indonesia có tại Hà Lan; Singapore có tại Đức; nhưng chưa có quốc gia nào như Saudi Arabia xây dựng được mô hình trung tâm đào tạo trẻ ổn định và bền vững ở nước ngoài.

Liên đoàn Bóng đá Tây Ban Nha hợp tác thường xuyên với hơn 60 liên đoàn bóng đá, chủ yếu cử huấn luyện viên bóng đá, đặc biệt là huấn luyện viên trẻ, sang đào tạo huấn luyện viên và đào tạo bóng đá trẻ tại địa phương. Mặc dù có hiệu quả nhất định, nhưng việc nâng cao nhanh chóng trình độ kỹ thuật và chiến thuật cho các huấn luyện viên bóng đá trẻ ở các bên hợp tác không phải chuyện một sớm một chiều. Trong lĩnh vực đào tạo và trao đổi huấn luyện viên trẻ, quốc gia châu Á có hợp tác sâu sắc nhất với Tây Ban Nha là Qatar. Trường bóng đá Aspire của Qatar trực tiếp tuyển dụng huấn luyện viên trẻ từ hệ thống đào tạo trẻ La Masia của Barcelona, đồng thời gửi huấn luyện viên Qatar thường xuyên sang La Masia để đào tạo và học tập.

Sau hơn mười năm nỗ lực không ngừng, bóng đá Qatar lấy trường Aspire làm trung tâm, đã xây dựng được hệ thống tư duy bóng đá Tây Ban Nha hoàn chỉnh từ câu lạc bộ đến các đội tuyển quốc gia ở mọi lứa tuổi. Nhờ đó, bóng đá Qatar phát triển vượt bậc, đội tuyển quốc gia trưởng thành liên tiếp vô địch Cúp bóng đá châu Á, đội U20 châu Á trong gần 12 năm có 2 lần vào bán kết, 1 lần vô địch, đội U23 châu Á cũng liên tục vào bán kết.

Mô hình đào tạo huấn luyện viên ở nước ngoài của Qatar cho phép nhiều huấn luyện viên trong nước sang Tây Ban Nha hoặc các quốc gia châu Âu khác, thường xuyên tham gia các khóa đào tạo huấn luyện viên hoặc diễn đàn trao đổi trình độ cao, môi trường học tập thực tế giúp họ tiếp thu nhiều phương pháp huấn luyện bóng đá, thi đấu và công nghệ dữ liệu lớn hàng đầu thế giới.

Không chỉ Qatar, hợp tác chiến lược giữa Liên đoàn Bóng đá Saudi Arabia và Liên đoàn Bóng đá Tây Ban Nha cũng bao gồm các dự án đào tạo huấn luyện viên nam, nữ, đặc biệt là huấn luyện viên trẻ. Trung tâm đào tạo cũng thường đặt tại Salou, thuận tiện cho huấn luyện viên từ lý thuyết đến thực hành trực tiếp. Ngoài ra, năm 2024, Indonesia ký thỏa thuận hợp tác chiến lược với Liên đoàn Bóng đá Hà Lan, cũng bao gồm các khóa đào tạo huấn luyện viên định kỳ tại trung tâm đào tạo quốc gia Hà Lan và đào tạo tập trung tại Indonesia.

Chỉ riêng tại Tây Ban Nha, đã có các dự án huấn luyện viên trẻ như dự án huấn luyện viên trẻ của Espanyol Barcelona, học viện SIA ở Valencia, học viện bóng đá Tây Ban Nha (SFA)... Tất nhiên, các khóa đào tạo huấn luyện viên ngắn hạn và dài hạn này đều có thể được phát triển thêm thông qua hợp tác với Liên đoàn Bóng đá Tây Ban Nha và Liên minh chuyên nghiệp, nhằm tạo ra các dự án chuyên biệt hơn, giúp nhiều huấn luyện viên trẻ Trung Quốc có cơ hội trải nghiệm thực tế tại Tây Ban Nha, nâng cao hiệu quả đào tạo.

Đối với sự phát triển bóng đá trẻ Trung Quốc hiện nay, điểm yếu lớn nhất không phải là số lượng cầu thủ trẻ mà là số lượng và chất lượng huấn luyện viên trẻ, khoảng cách còn rất lớn. Vì vậy, hợp tác chiến lược giữa Liên đoàn Bóng đá Trung Quốc và Liên đoàn Bóng đá Tây Ban Nha, lấy việc cung cấp cơ hội đào tạo cho huấn luyện viên Trung Quốc trong hệ thống các câu lạc bộ La Liga làm nội dung chính, có tính định hướng cao và chắc chắn sẽ mang lại lợi ích lớn hơn cho bóng đá Trung Quốc.

Nhiều quốc gia châu Á đã ký thỏa thuận hợp tác chiến lược với các quốc gia bóng đá phát triển ở châu Âu, cơ bản bao gồm đào tạo định kỳ bóng đá trẻ, đào tạo huấn luyện viên, trao đổi giải đấu... Nhưng hiện tại, chỉ có Qatar và Saudi Arabia là hai quốc gia có thể thấy kết quả rõ ràng từ hợp tác này. Tuy nhiên, dù Qatar và Saudi Arabia đã xây dựng hệ thống đào tạo trẻ rất hoàn chỉnh, thì việc thúc đẩy cầu thủ tiềm năng ra nước ngoài thi đấu vẫn chưa có bước đột phá lớn.

Về mặt này, Nhật Bản đã thiết lập văn phòng chiến lược tại Gelsenkirchen, Đức, một mô hình hợp tác nước ngoài có tính tổng thể và tầm nhìn xa. Văn phòng này không chỉ thu thập thông tin và tình trạng cầu thủ Nhật Bản đang thi đấu tại châu Âu để đội tuyển quốc gia tham khảo, mà còn là căn cứ lớn để Liên đoàn Bóng đá Nhật thúc đẩy cầu thủ ra nước ngoài. Mặc dù các quốc gia châu Á hiện chưa đạt được quy mô cầu thủ Nhật Bản trải rộng khắp châu Âu, nhưng việc thiết lập căn cứ ra nước ngoài, tổ chức hàng loạt thử việc và thi đấu cho cầu thủ trẻ rồi lấy đó làm bàn đạp tiến vào các giải đấu cao hơn đang được nhiều quốc gia châu Á học hỏi.

Trường Aspire của Qatar đã mua lại câu lạc bộ Oud-Heverlee Leuven của Bỉ vào tháng 6 năm 2012, biến Oud-Heverlee Leuven trở thành tiền đồn và bàn đạp cho các cầu thủ Aspire và tuyển thủ Qatar sang châu Âu thi đấu. Trong 13 năm qua, đã có hơn 20 tuyển thủ quốc gia Qatar và 50 cầu thủ Aspire tập luyện và thi đấu tại giải Bỉ, tích lũy kinh nghiệm chinh chiến châu Âu. Các câu lạc bộ làm bàn đạp cho cầu thủ ra châu Âu tương tự còn có Sint-Truiden và Antwerp Bears (Bỉ, do Nhật đầu tư), Leicester City (Anh, do Thái Lan đầu tư), Oxford United (Anh, do Indonesia đầu tư), Cardiff City (Anh, do Malaysia đầu tư), Bristol Rovers (Anh, do Jordan đầu tư), Milton Keynes Dons (Anh, do Kuwait đầu tư)... Tất cả đều tạo điều kiện thuận lợi cho cầu thủ quốc gia mình thử việc và gia nhập các câu lạc bộ châu Âu.

Gần đây, việc mua lại câu lạc bộ dần chuyển thành mô hình hợp tác, ví dụ như năm 2018, Liên đoàn Bóng đá Saudi Arabia hợp tác với Liên đoàn Bóng đá Tây Ban Nha, trong đó có việc sắp xếp cho 13 tuyển thủ quốc gia các lứa tuổi của Saudi Arabia được cho mượn tập thể đến các câu lạc bộ La Liga và Segunda División, nhằm trải nghiệm thi đấu đẳng cấp cao. Dù việc này diễn ra vào kỳ chuyển nhượng mùa đông khiến cầu thủ Saudi khó hòa nhập giữa mùa giải, nhưng cũng giúp họ tích lũy kinh nghiệm thi đấu ở giải hàng đầu châu Âu. Năm 2021, đội tuyển Qatar ký hợp đồng hợp tác với UEFA để tham gia vòng loại World Cup khu vực châu Âu. Kết quả thi đấu không tính điểm, nhằm mục đích tích lũy kinh nghiệm đối đầu với các đội bóng châu Âu. Trước đó, Liên đoàn Bóng đá Nhật Bản cũng từng có ý định hợp tác với UEFA để thành lập đội tuyển gồm các cầu thủ Nhật Bản thi đấu ở châu Âu tham gia UEFA Nations League, nhưng cuối cùng không thành hiện thực.

Thỏa thuận hợp tác chiến lược giữa Liên đoàn Bóng đá Trung Quốc và Liên đoàn Bóng đá Tây Ban Nha cũng bao gồm nội dung trao đổi giải đấu. Ngoài việc hai đội tuyển các lứa tuổi của hai nước thăm hỏi và giao lưu, còn có thể học hỏi kinh nghiệm của Qatar, để các đội tuyển trẻ tham gia các giải giao hữu trong nước Tây Ban Nha định kỳ. Ví dụ, trong kỳ nghỉ đông của giải chuyên nghiệp Tây Ban Nha, các đội trẻ có thể thi đấu giao hữu cố định với các câu lạc bộ La Liga hoặc Segunda División, hoặc các đội đại diện khu vực, tăng cường kinh nghiệm thi đấu quốc tế cho cầu thủ trẻ. Tóm lại, chỉ khi toàn diện "vươn ra thế giới", thi đấu nhiều trận quốc tế chất lượng cao hơn, các cầu thủ Trung Quốc mới tích lũy được nhiều kinh nghiệm và phát triển hơn. Hợp tác chiến lược với Liên đoàn Bóng đá Tây Ban Nha và Liên minh La Liga chính là cơ hội tốt nhất để thúc đẩy việc trao đổi các giải đấu quốc tế này.