Phóng viên Hàn Băng đưa tin Khi Chủ tịch UEFA Ceferin nhìn vào bảng điểm vòng bảng Champions League mùa này, có lẽ ông sẽ cảm thấy rất ngại ngùng. Rõ ràng việc UEFA chuyển sang thể thức “Swiss system” không phải để một giải đấu có đến 5 đội của cùng một giải vào top 8 và trực tiếp vào vòng 16 đội. Thậm chí đội thứ 6 của giải này cũng suýt chút nữa được vào thẳng vòng 1/8.

Điều này thật sự làm tổn hại đến “hình ảnh thương hiệu” của phiên bản Champions League mở rộng lên 36 đội nhằm phổ cập cho toàn châu Âu. Bởi mục đích ban đầu của Champions League là để các đội mạnh nhất từ các khu vực khác nhau ở châu Âu có cơ hội tham dự và thể hiện sức mạnh, chứ không phải trở thành công cụ để sáu đội mạnh của Premier League khoe sức mạnh tài chính. Tuy nhiên Ceferin cũng đành bó tay vì sự thống trị của Premier League quá “tuyệt đối”: 6 đội chơi 48 trận thắng 33 hòa 6 thua 9, hiệu số bàn thắng bại 109-45, không có đội nào từ các giải khác có thể tạo ra cú “đánh hạ cấp” mạnh mẽ như vậy. Premier League tương đương với tổng vốn và đầu tư thị trường bóng đá của bốn giải lớn châu Âu cộng lại, cuối cùng đã thể hiện sức mạnh đó trên sân cỏ Champions League. Trong ngắn hạn, sức thống trị này ít nhất ở vòng bảng rất khó bị vượt qua.

Đầu tư quyết định lợi thế trên sân

Điều ít ai biết là, mục đích ban đầu của UEFA khi đưa ra luật công bằng tài chính là trận chung kết Champions League năm 2008 tại Moscow dưới cơn mưa. Khi đó, hai đội giàu nhất và truyền thống nhất châu Âu là Man United đối đầu Chelsea với nguồn vốn “vô hạn” từ Abramovich. Trận chung kết diễn ra giữa hai đội bóng giàu nhất Premier League khiến Chủ tịch UEFA lúc đó Platini thúc đẩy luật công bằng tài chính nhằm hạn chế sức mạnh kinh tế đang phình to nhanh chóng của Premier League, tránh để Champions League trở thành một giải đấu nội bộ của các ông lớn Premier League.

Ít nhất đến mùa trước, khi Champions League mở rộng ra với thể thức mới lần đầu ra mắt, UEFA đã đạt được mục tiêu kiềm chế sức mạnh thống trị của Premier League ở Champions League. Mặc dù có 3 đội Anh vào tứ kết, nhưng tất cả đều dừng lại ở bán kết, và đội vô địch là PSG, đội đứng thứ 13 ở vòng bảng. Thực tế trong 17 năm qua, các đội Anh chỉ có 2 lần vào chung kết. Các đội Anh chỉ 4 lần vô địch Champions League, trong khi Barcelona đã 3 lần và Real Madrid tới 6 lần vô địch. Premier League có lợi thế kinh tế ngày càng lớn so với bốn giải lớn châu Âu, nhưng ít nhất trước đây trên sân cỏ Champions League chưa thể hiện rõ điều đó.

Nhưng mùa này dường như đã đến điểm biến đổi từ lượng sang chất, khi 5 đội Premier League vào top 8 tạo ra ưu thế chưa từng có, cùng thành tích áp đảo so với các giải lớn châu Âu và các đối thủ khác trên toàn lục địa, khiến báo chí và người hâm mộ châu Âu khó giữ được sự lạc quan như trước. Hiện tại, Tottenham đứng thứ 14 ở Premier League vẫn xếp thứ 4 tại vòng bảng Champions League! 8 trận chỉ thua trên sân khách trước nhà đương kim vô địch PSG, thắng 3 hòa 1 trước 4 đội khác của năm giải lớn và giữ sạch lưới tất cả. Newcastle, đội phải nhờ vé đặc cách mới dự Champions League, đứng thứ 10 ở Premier League vẫn có thể cầm hòa PSG trên sân khách và thắng đậm 3-0 trước Eindhoven đang dẫn đầu giải Hà Lan trên sân nhà.

Thành thật mà nói, UEFA muốn thấy nhiều “phép màu Trubin” hơn trên sân Champions League, thay vì có quá nhiều đội Anh trong top 8. Nhưng lợi thế của các đội Anh được quyết định bởi vốn đầu tư: mùa hè này Premier League đầu tư gần 3,6 tỷ euro vào thị trường chuyển nhượng, vượt tổng cộng bốn giải lớn châu Âu (gần 3,4 tỷ euro). 6 đội Premier League ở Champions League chi hơn 1,82 tỷ euro, cũng vượt tổng số 18 đội còn lại của châu Âu (1,62 tỷ euro). Rõ ràng thành công của các đội Premier League ở vòng bảng Champions League là kết quả trực tiếp của việc đầu tư vốn. Với khoảng cách đầu tư lớn như vậy, các đội châu Âu khó có thể trong ngắn hạn đảo ngược thế thua “Toàn châu Âu so với Premier League” ở vòng bảng.

“Sư tử mùa đông, cừu non mùa xuân”?

Sức mạnh cuối cùng của Premier League ở Champions League là vào đầu thế kỷ 21, khi các đội Anh trong 8 năm từ 2005 đến 2012 có 7 lần vào chung kết (trong đó có một lần chung kết toàn Anh), và 3 năm liên tiếp có 3 đội trong top 4. Nhưng cựu Chủ tịch UEFA Platini từng mô tả Premier League như “sư tử mùa đông, cừu non mùa xuân” vì thiếu sức bền. Do sự cạnh tranh khốc liệt ở Premier League, các đội thường gặp nhiều chấn thương và thiếu thể lực vào cuối mùa, trong khi các đội lớn của các giải châu Âu như Real Madrid, Barcelona, Bayern, PSG ít áp lực cạnh tranh cuối mùa hơn nên lại mạnh mẽ hơn ở vòng knock-out Champions League.

Sự mệt mỏi dường như là hy vọng duy nhất của các ông lớn châu Âu để chống lại Premier League, nhưng mùa này có vẻ như cũng chỉ là vô ích. Bởi đầu tư chưa từng có của các ông lớn Premier League đang giúp đội hình dự bị ngày càng dày, đến mức ngay cả đội hình xoay vòng cũng đảm bảo ưu thế ở Champions League. Trong khi đó, các ông lớn châu Âu dù còn có thể cạnh tranh với Premier League, nhưng với việc vốn Bắc Mỹ của Premier League liên tục đổ thêm tiền, sức cạnh tranh của các đội châu Âu khó thu hẹp khoảng cách với Premier League. Hơn nữa, việc tăng thêm 2 trận vòng bảng Champions League khiến tất cả các đội phải chịu thêm lịch thi đấu dày đặc, nhưng với các đội Premier League có tiềm lực tài chính mạnh, đội hình lớn và quen chơi áp lực cao, điều này lại có lợi hơn cho họ.

Như BBC nhận định: mùa này các đội Premier League thể hiện sức thống trị tuyệt đối nhờ “sự giàu có tập thể, quyết định từ đội ngũ tinh hoa và sự đổi mới chiến thuật liên tục trong môi trường Premier League”. Nhà báo Balague của BBC còn khẳng định: “Premier League đã chiếm ưu thế toàn diện ngay trước khi bóng lăn ở trung tuyến. Premier League có ngân sách mùa giải cao nhất, đội ngũ huấn luyện, phân tích dữ liệu, chuyển nhượng và y tế đều thuộc hàng đỉnh thế giới. Ưu thế của các đội Premier League đã được thiết lập từ bên ngoài sân cỏ. Trên sân, chỉ có những ông lớn châu Âu như PSG và Bayern mới có thể cạnh tranh về tổ chức tấn công, cấu trúc phòng ngự và chuyển đổi tấn công-phòng thủ với các ông lớn Premier League.”

Ưu thế áp đảo của các đội Premier League mùa này liệu có kéo dài đến vòng knock-out hay không còn phải chờ xem, nhưng xu hướng độc quyền ở vòng bảng đã khiến nhiều người lo ngại. Đáng chú ý, trong 7 mùa Champions League gần đây, Premier League đã giành 3 chức vô địch, nhiều hơn bất kỳ giải châu Âu nào khác — La Liga 2, Bundesliga và Ligue 1 mỗi giải 1. Ba chức vô địch của Premier League đến từ các đội khác nhau, chứng tỏ sức mạnh tập thể của Premier League đã bắt đầu phát huy hiệu quả nhờ tích lũy vốn. Sức thống trị của Premier League ở vòng bảng Champions League không phải lỗi của việc mở rộng thể thức, nhưng nếu tình trạng độc quyền này không được điều chỉnh kịp thời và hiệu quả, sức hấp dẫn và giá trị thương mại của Champions League sẽ bị ảnh hưởng phần nào.