Sự suy giảm đột ngột của bóng đá châu Âu, liệu giải VĐQG Hà Lan - “Giải đấu thứ sáu” có thể giữ vững vị thế?

Tác giả/Han Bing Trước mùa giải này bắt đầu, điểm số châu Âu của giải Hà Lan xếp thứ 6 tại châu Âu, tuy nhiên khi các vòng đấu của ba cúp châu lục kết thúc, giải Hà Lan gần như bị loại toàn bộ. Trong 6 đội tham dự, có 5 đội bị loại, Ajax và PSV Eindhoven bị loại khỏi Champions League; Feyenoord, SC Heerenveen và Utrecht bị loại khỏi Europa League, duy nhất AZ Alkmaar còn lại ở Conference League chỉ đứng thứ 14 và phải thi đấu vòng loại phụ.

Có tới 14 giải đấu châu Âu có nhiều đội vượt qua vòng loại hơn giải Hà Lan, giải Hà Lan không chỉ bị các giải năm lớn bỏ xa mà còn thua kém đối thủ chính trong cuộc đua “giải thứ sáu” là giải Bồ Đào Nha (4 đội vượt qua), thậm chí cả Hy Lạp (4 đội), Thổ Nhĩ Kỳ, CH Czech, Ba Lan (3 đội), Bỉ, Croatia, Na Uy, Síp (2 đội) cũng đều hơn giải Hà Lan. Mùa này, điểm số châu Âu của giải Hà Lan chỉ đạt 8.645 điểm, xếp thứ 13, vì vậy trong tương lai chỉ có AZ Alkmaar có cơ hội tiếp tục tham dự, điểm số tích lũy cho các đội còn lại sẽ tụt xa so với các giải trên.

Dựa trên điểm số châu Âu hiện tại, mùa giải tới giải Hà Lan sẽ ít nhất tụt xuống vị trí thứ 8, kém giải Bồ Đào Nha đứng thứ 6 tới 8.254 điểm, và kém giải Bỉ đứng thứ 7 tới 6.854 điểm. Các đối thủ như giải Thổ Nhĩ Kỳ, CH Czech (3 đội vượt qua) và giải Hy Lạp (4 đội vượt qua) đều có nhiều đội bóng và khả năng giành điểm cao hơn, thu hẹp khoảng cách điểm số châu Âu với giải Hà Lan. Trước đây, giải Hà Lan thấp nhất từng xếp thứ 10 ở bảng xếp hạng châu Âu, mùa tới rất có thể sẽ phá vỡ mức này.

Lần cuối cùng các đội bóng Hà Lan không có đại diện nào vào vòng knock-out Champions League và Europa League là mùa giải 2017/18 cách đây 8 năm. Khi đó, 5 đội Hà Lan tham dự, Ajax lần lượt thi đấu vòng loại Champions League và Europa League, cùng với PSV Eindhoven và Utrecht đều bị loại ở vòng loại Europa League; Feyenoord (Champions League) và Vitesse (Europa League) cũng đều đứng cuối bảng và bị loại, được xem là mùa giải châu Âu đen tối nhất của bóng đá Hà Lan.

Ở vòng bảng Champions League mùa này, nhà vô địch Hà Lan PSV Eindhoven từng thắng đậm 6-2 trước nhà vô địch Serie A Napoli, thắng 4-1 trên sân khách trước nhà vô địch Premier League Liverpool, nhưng ở vòng cuối lại thua 1-2 trên sân nhà trước Bayern Munich và bị loại; Á quân Hà Lan mùa trước Ajax khởi đầu vòng bảng Champions League với 5 trận thua liên tiếp, tỷ số bàn thắng bại là 1-16 rất tệ hại, cuối cùng trong 8 trận chỉ thắng 2 và thua 6 bị loại; Feyenoord bị loại ở vòng loại Champions League, xuống chơi Europa League cũng không thể vượt qua vòng bảng, cùng với SC Heerenveen và Utrecht, 3 đội Hà Lan tham dự Europa League tổng cộng thi đấu 24 trận chỉ thắng 4, Utrecht hòa 1 thua 7.

Nguyên nhân khiến thành tích châu Âu của giải Hà Lan giảm mạnh là do quy mô kinh tế bóng đá Hà Lan ngày càng cách biệt lớn so với các giải năm lớn. Giải chuyên nghiệp Hà Lan chỉ thu về 150 triệu euro mỗi năm từ bản quyền truyền hình trong nước, bao gồm gói tổng hợp giải Hà Lan, giải hạng hai Hà Lan, cúp quốc gia và giải nữ Hà Lan. Số tiền này chỉ bằng 1/6 Serie A, 1/7 La Liga, 1/8 Bundesliga, 1/13 Premier League, nếu tính thêm bản quyền truyền hình quốc tế thì khoảng cách còn lớn hơn. Thậm chí còn thấp hơn cả giải Bồ Đào Nha (160 triệu euro/năm) và giải Thổ Nhĩ Kỳ (168 triệu euro/năm), chỉ xếp thứ 8 ở châu Âu. Trung bình mỗi đội Hà Lan chỉ nhận khoảng 8 triệu euro mỗi mùa từ bản quyền truyền hình, buộc phải dựa vào tiền thưởng lớn từ các giải châu Âu và bán cầu thủ tiềm năng với giá cao để duy trì hoạt động.

Nửa đầu mùa này, tỷ lệ khán giả trung bình trên sân nhà giải Hà Lan đạt đến 96%, lập kỷ lục cao nhất trong gần 10 năm qua. Những năm gần đây để tăng sức sống kinh tế và mở rộng quy mô, ba đội mạnh Ajax, PSV và Feyenoord đã nhường 10% doanh thu từ các giải châu Âu cho các câu lạc bộ nhỏ hơn, Ajax còn bán một phần cổ phần nhỏ để huy động vốn.

5 đội bóng bị loại sớm ở các giải châu Âu sẽ ảnh hưởng lớn đến thu nhập của các câu lạc bộ. Trước đây, giải Hà Lan từng nhiều lần bàn về việc sáp nhập với giải Bỉ nhưng do quy định của UEFA không thể thực hiện. Báo Điện Tín Hà Lan than thở: Nếu các đội Hà Lan tiếp tục không đạt thành tích tốt ở các giải châu Âu, họ sẽ rơi vào vòng luẩn quẩn giảm tiền thưởng - bán cầu thủ chủ lực - thành tích đi xuống, tương lai sẽ bị các giải năm lớn và thậm chí cả giải Bồ Đào Nha, Thổ Nhĩ Kỳ bỏ xa, còn vinh quang của “giải thứ sáu” sẽ trở nên xa vời.